خداوند و رسولش ، دوست مىداشتند و مىپسنديدند عمل مىكرد ولى بعدا دگرگون گشت و خداوند نيز وضع او را دگرگون ساخت . حال آيا براى من ممكن است چيزى را كه خداوند عزّ و جل تغيير داده است ، برگردانم ؟ « 1 » ( 1 ) معاويه ، به درخواست وى پاسخ مثبتى نداد و بنا به آنچه مورخان مىگويند : منتظر كشته شدن وى بود تا از خون او ، وسيله‌اى براى دستيابى به حكومت و قدرت بسازد آنجا كه الطاف و مساعدتهاى او را در حق خود و خاندانش ناديده گرفت . ( 2 ) « دكتر محمد طاهر دروش » مىگويد : « اگر در قتل عثمان ، گناهى باشد ، اين گناه بر معاويه است و خون وى بر گردن او و مسئوليتش در آن مورد قابل دفاع نيست ، زيرا وى سزاوارترين مردم به عثمان و مهمترين دولتمردان حكومت وى بود كه او را براى مشاوره در آن امر فراخواند در حالى كه وى باهوشترين هوشمندان بود ، اما نه با رأى خود به ياريش برخاست و نه با سربازانش از او دفاع كرد و همچون ديگران ، منتظر ماند زندگى عثمان كه طولانى شده بود ، به سرآيد و گذاشت تا گذشت ايّام ، سرنوشت او را رقم بزنند و پايان كارش را معلوم نمايند پس اگر براى كسى جايز باشد كه گمانى به على يا طلحه و زبير و ديگران در تقصير نسبت به عثمان ببرد ، معاويه خود مقصر خواهد بود و اگر روا باشد در آنچه پيش آمد ، كسى غير از عثمان ملامت شود ، اين معاويه است كه بايد ملامت گردد . . » . ( 3 ) به هر حال ، وقتى كه معاويه پاسخ دادن به عثمان را به درازا كشاند ، وى نامه‌اى به « يزيد بن كرز » والى اهل شام نوشت و آنها را به رفتن به سوى وى تشويق نمود تا او را از انقلابيون برهانند و هنگامى كه نامه‌اش به آنها رسيد ، براى

--> ( 1 ) الفتوح 2 / 218 .